گفت وگو با حسن آخوندپور، کارگردان مشهدی سریال رؤیای نیمه شب | حرف امروز با روایتی از تاریخ

شکیبا افخمی راد -; حسن آخوندپور کارگردان سینما در مشهد پس از ساخت سریال عشق کوفی این بار با سریال تاریخی «رویای نیمه شب» به تلویزیون بازمی گردد. این سریال 24 قسمتی بر اساس رمان پرفروش مظفر سالاری و با حضور بازیگران سرشناسی از جمله حسن معجونی، محسن قصابیان و بهار افشاری، داستانی عاشقانه را در بستر یکی از مهمترین قسمت های تاریخ ایران روایت می کند.

این سریال یکی از محصولات سازمان هنری رسانه اوج است و اگرچه مراحل تولید آن در سال 1403 به پایان رسید، پخش آن به امروز موکول شد اما با رفع موانع مدتی پیش از شبکه سه پخش شد. آخوندپور در گفت و گو با شهرآرا از روند اقتباس این اثر، سختی های تولید، علت تاخیر در پخش، تغییرات نسخه تلویزیونی و همچنین پروژه جدید خود با عنوان شیرعلی مردان خان گفت.

«رویای نیمه شب» بر اساس رمانی به همین نام ساخته شده است. این رمان چه ویژگی ای دارد که شما را ترغیب به خلق اثری تصویری برای آن کرده است؟

جدا از اینکه «رویای نیمه شب» اثری شناخته شده در بین مردم است و بارها تجدید چاپ شده، پیام داستانی این کتاب هم برایم جذاب بود. «رویای نیمه شب» در ظاهر داستانی تاریخی را روایت می‌کند، اما در لایه‌های اصلی خود درباره موضوعاتی صحبت می‌کند که هنوز به جامعه امروز ما مربوط است.

در واقع وقتی داستانی را در دل تاریخ تعریف می کنید، امروز این امکان را دارید که در مورد مسائل اجتماعی، مذهبی، سیاسی و حتی روابط انسانی صحبت کنید، بدون اینکه روایت مستقیم و شعاری باشد. به نظر من بسیاری از موارد مطرح شده در این سریال اگر در قالب یک داستان معاصر بیان شود، شاید نتوان آن را هل داد و پخش کرد، اما تاریخ این فرصت را به ما می دهد که همان دغدغه ها را در بستری متفاوت بازگو کنیم.

«رویای نیمه شب» چندین سال در مرحله پیش تولید بود تا اینکه سازمان برتر پس از مذاکره با چند کارگردان و تهیه کننده تصمیم گرفت مسئولیت تولید آن را به من بسپارد. وقتی فیلمنامه را خواندم احساس کردم پتانسیل تبدیل شدن به یک سریال موفق را دارد و قبول کردم در این پروژه شرکت کنم.

در روند اقتباس از این رمان در سریال، چقدر به متن اصلی وفادار بودید؟

تمام اصل داستان حفظ شده است. البته خود رمان برگرفته از رمانی تاریخی درباره ابوراجح حمامی در دوره ایلخانی است و نویسنده با دقت این رمان را به داستانی عاشقانه تبدیل کرده است. در فرآیند اقتباس، به هر حال بازسازی انجام می شود، زیرا وقتی رمانی چند صد صفحه ای به فیلمنامه تبدیل می شود، باید برخی از قسمت ها را خلاصه کرد، برخی شخصیت ها را حذف یا اضافه کرد و گاهی برای خلق درام، روابط جدیدی بین شخصیت ها ایجاد کرد.

ما هم چنین تغییراتی را انجام دادیم اما سعی کردیم روحیه کسب و کار را حفظ کنیم. داستان اصلی، خط سیر شخصیت ها و پیام رمان چیزی است که خوانندگان کتاب می دانند. فقط برخی از شخصیت‌های فرعی و حتی نام برخی از شخصیت‌ها تغییر کرده است تا روایت تصویری روان‌تر و منسجم‌تر شود.

این داستان نیز در هاله نقل شده است. شهری که امروزه در عراق قرار دارد اما در دوره ای که از آن صحبت می کنیم بخشی از ایران بوده است. وقایع داستان در زمان سلطان محمد خدابنده و در همان دوران زندگی علامه حلی رخ می دهد. این دوره یکی از مهم ترین دوره های تاریخ ایران به شمار می رود که سعی شده بخشی از آن را در قالب داستان به تصویر بکشیم.

قبل از شروع تولید با نویسنده رمان ارتباطی داشتید؟

من فقط یک جلسه با او داشتم، اما فیلمنامه نویس سریال سال ها با نویسنده در ارتباط بود و مقدمات اقتباسی فراهم شده بود.

مراحل فیلمبرداری این پروژه چگونه بود و چقدر طول کشید؟

فیلمبرداری را از سال 1402 هجری شمسی شروع کردیم و تقریباً یازده ماه ادامه داشتیم. خوشبختانه پروژه بدون وقفه ادامه یافت و برخلاف بسیاری از آثار تاریخی که گاهی به دلیل مشکلات مالی یا عملیاتی متوقف می شوند، توانستیم طبق برنامه پیش برویم و در نیمه اول سال 1403 فیلمبرداری را به پایان برسانیم و بیشتر کار در شهرک سینمایی غزالی، منطقه دفاع مقدس، اطراف تهران و آبادان فیلمبرداری شد. با توجه به گستردگی لوکیشن ها و طراحی متنوع صحنه ها اجرای پروژه بسیار سخت بود اما خوشبختانه گروه تولید توانست با نظم و هماهنگی پیش برود.

به عنوان کارگردان، جذاب ترین قسمت تولید «رویای نیمه شب» برای شما چه بود؟

یکی از مهم ترین جذابیت های این پروژه، همکاری مجدد با بخش بزرگی از عوامل قهوه Işık بود. امروزه بسیاری از این دوستان در سریال شیرعلی مردان خان حضور دارند. در واقع دلسوزی گروه با وجود همه سختی ها و مشکلات مالی فضای بسیار صمیمی را در پشت صحنه ایجاد کرده است، فضایی که معتقدم همیشه در ذهن همه اعضای گروه باقی خواهد ماند.

از طرفی فضای بصری سریال برایم بسیار جذاب بود. برخی از شخصیت ها مغول هستند، بنابراین ما طرح های لباس و آرایش متفاوتی داریم. البته سعی کردم در طراحی لباس، گریم و حتی نوع بازی ها به فضای تاریخی وفادار باشم. خود داستان برایم جالب بود، چون بخشی از تاریخ ایران را روایت می کند.

بیش از یک سال از پایان ساخت «رویای نیمه شب» می گذرد. چه عواملی باعث شد پخش این سریال به امروز موکول شود؟

در ابتدا قرار نبود «رویای نیمه شب» از تلویزیون ایران پخش شود. این سریال با حضور تعدادی از بازیگران خارجی با هدف نمایش آن ابتدا در شبکه ها و پلتفرم های کشورهای منطقه و سپس در داخل کشور تولید شده است. به همین دلیل ساختار تولید و حتی برخی از جزئیات آن متناسب با آن بازار است.

اما تحولات سیاسی و امنیتی منطقه به ویژه حوادثی که در لبنان و سوریه رخ داد، منجر به تغییر طرح اولیه شد. البته زمانی که شرایط منطقه تغییر می کند، سیاست های رسانه ای نیز تغییر می کند. به همین دلیل پروژه مدتی بود که منتظر ماموریتی برای تعیین بهترین راه ارائه آن بود و در نهایت تصمیم گرفته شد این سریال از تلویزیون ایران پخش شود. از این رو لازم بود نسخه ای مطابق با استانداردهای رسانه ملی تهیه شود که این امر نیز زمان زیادی به طول انجامید.

چه اصلاحاتی برای پخش سریال از تلویزیون انجام دادید؟

از ابتدا فکر می کردم حجم این تغییرات زیاد باشد و ممکن است قسمت هایی از سریال آسیب ببیند، اما خوشبختانه رسانه ملی تا حد زیادی با ما همکاری کرد و این اتفاق نیفتاد. البته برخی از صحنه ها ادیت شد و برخی صحنه ها، گریم و لباس ها حذف شد. اما همانطور که گفتم چیزی که نگرانش بودم اتفاق نیفتاد و کل اثر حفظ شد.

به همین دلیل باید از تلویزیون به خاطر جسارتش در پخش «رویای نیمه شب» هم تشکر کنم. به نظر من این سریال از نظر فضای بصری و روایی یکی از آثار متفاوت تلویزیون است و امیدوارم در مراحل بازبینی هم همین نگاه خاص حفظ شود تا مخاطب بتواند نسخه ای نزدیک به آنچه گروه سازنده تولید کرده است ببیند.

اگر بخواهید مخاطبانی را که «رویای نیمه‌شب» را ندیده‌اند به تماشای آن دعوت کنید، چه می‌گویید؟

«رویای نیمه شب» داستانی درباره عشق، نفرت، قدرت، سیاست و جنگ را روایت می کند. مفاهیمی که هرگز کهنه نمی شوند و به یک دوره تاریخی محدود نمی شوند. شاید داستان ما مربوط به هفتصد سال پیش باشد، اما احساسات، نوع روابط، تفاوت ها، امیدها و رویاهای مردم با امروز تفاوت چندانی ندارد.

به همین دلیل است که فکر می‌کنم مخاطب امروزی همچنان می‌تواند خود را در قلب این داستان بیابد. سعی کردم اثری خلق کنم که علاوه بر وفاداری به تاریخ، از نظر طراحی صحنه، لباس، فضاسازی، شیوه روایت و حتی برخی تغییرات ایجاد شده در متن برای مخاطب امروزی جذاب باشد. اگر مخاطب قسمت های ابتدایی را تایید کند، فکر می کنم داستان آنها را تا پایان با خود خواهد برد.

شما سابقه تهیه کنندگی سریال عشق کوفی را قبل از رویای نیمه شب دارید و هم اکنون ساخت سریال تاریخی شیرعلی مردان خان را بر عهده دارید. آیا ساخت آثار تاریخی هدف اصلی شماست یا صرفاً به خاطر پیشنهادهایی که دریافت می کنید این مسیر را طی می کنید؟

ساخت آثار تاریخی برای هر کارگردانی جذاب است و خیلی ها دوست دارند حداقل یک بار همچین تجربه ای داشته باشند، اما بعد از آن آمادگی ورود به فضای تاریخی را ندارند، چون با پروژه های سخت و پیچیده ای روبرو هستند. در واقع در یک سریال تاریخی شما فقط توسط بازیگران کارگردانی نمی شوید.

شما باید همزمان با داشتن تعداد زیادی نیرو، اسب، شتر، سکانس های نبرد، آرایش سنگین، طراحی لباس، مجموعه های گسترده و ده ها قسمت دیگر مدیریت کنید. این بدان معناست که بخش بزرگی از دشواری تکمیل این آثار نه تنها فنی، بلکه اداری است. با وجود تمام مشکلات ذکر شده، شخصا از ساخت سریال های تاریخی لذت می برم. شاید یکی از دلایلی که دوباره چنین پیشنهادهایی دریافت کردم این باشد که همیشه سعی کردم پروژه ها را طبق برنامه پیش ببرم.

با «اشق کوفی»، «رویای نیمه شب» و حالا «شیرعلی مردان خان» خوشبختانه توانسته ایم روند تولید را بدون وقفه های طولانی و تغییرات مدیریتی متعدد ادامه دهیم. از طرفی تاریخ ایران برایم جالب است و دوست دارم آثار تاریخی را جلوی دوربین بگیرم.

پروژه شیرعلی مردان خان اکنون در چه مرحله ای از تولید است؟

تصویربرداری این سریال ادامه دارد و تاکنون حدود 70 درصد از پروژه به پایان رسیده است. خوشبختانه روند تولید طبق برنامه پیش می رود و امیدواریم مراحل باقی مانده را نیز با همین نظم و کیفیت به پایان برسانیم.