تقریبا هیچ کدام از وعده‌های مسئولان برای حل مشکلات پرستاران به نتیجه نرسیده‌است | ترک خدمت خاموش پرستاران

برای گزارش دادن –; مطالبه به معنای مطالبه حق و حقوق است، اما این واژه تا حدی به کار می رود که به تحقق آن خواسته ختم می شود و می توان گفت که واژه مطالبه دیگر برای پرستاران نیز مناسب نیست. زیرا آنها اغلب مطالبات برحق خود را مطرح می کردند و در ازای آن کوهی از وعده ها دریافت می کردند که به هیچ یک از دردهای آنها پاسخ نمی داد.

من به عنوان خبرنگار چند سالی است که پیگیر مطالبات پرستاران هستم و در مورد فشارهای کاری، اضافه کاری اجباری، دستمزد پایین و تعرفه پایین خدمات ارائه شده به آنها می نویسم، اما تقریباً هیچ قولی در این زمینه به نتیجه نرسیده است و هر بار به این فکر می کنم که چه شروع جدیدی برای پیگیری این موضوع تکراری باید داشته باشم.

این بار وضعیت پرستاران را می توان در جمله کوتاه اما قابل تامل رئیس هیات مدیره نظام پرستاری مشهد خلاصه کرد: پرستاران دیگر حتی انگیزه اعتراض هم ندارند.

بیش از 2000 پرستار در 4 سال استعفا دادند

انباشته شدن مشکلات مختلف پرستاران را در سال های اخیر به فکر مهاجرت انداخته است و البته برخی از آنها هم همینطور است. اخیراً سید محمد جمالیان، رئیس کمیته پرستاری کمیسیون بهداشت و درمان مجلس از افزایش تعداد پرستاران ترک خدمت خبر داده است. وی همچنین با بیان اینکه این موضوع از سال 1402 تشدید شده است، گفت: کمبود نیروی انسانی در مراکز درمانی و فوریت های پیش بیمارستانی به یکی از چالش های جدی نظام سلامت تبدیل شده است و بی توجهی به الزامات پرستاران می تواند کیفیت خدمات درمانی را تحت تاثیر قرار دهد.

جمالیان همچنین خاطرنشان کرد: همزمان با جذب نیرو، میزان بازنشستگی و استعفای پرستاران نیز در حال افزایش است و باید به این موضوع توجه ویژه شود. چرا که در صورت عدم ارائه به موقع مجوزهای کاری مورد نیاز وزارت بهداشت، در آینده نزدیک با مشکلات بیشتری در زمینه ارائه خدمات درمانی مواجه خواهیم شد.

بیش از 2150 پرستار زن و مرد در چهار سال گذشته به دلایل مختلف از جمله فشار کاری، فرسودگی و توزیع نابرابر کارکنان از خدمت خارج شدند. عباس آبادی، معاون پرستاری وزارت بهداشت، سال گذشته با اعلام این آمار، در عین حال خاطرنشان کرد: این آمار علاوه بر کاهش اشتغال، فشار مضاعفی بر نظام سلامت وارد می‌کند.

آماری از خروجی پرستاران مشهدی وجود ندارد

برای اطلاع از آمار ترک خدمت پرستاران در مناطق تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با محمد صادقی، مدیر پرستاری دانشگاه علوم پزشکی مشهد تماس گرفتیم و پس از اعلام موضوع مصاحبه، او فقط چند جمله گفت: «اگر بخواهم کار پرستاران را در دو کلمه شرح دهم. هر گونه آمار در مورد خروج پرستاران از خدمت یا موضوع استخدام.»

اگرچه تلاش ما برای به دست آوردن آمار دقیق پرستاران ترک خدمت از دانشگاه علوم پزشکی مشهد به معاونت منابع انسانی راه به جایی نبرد، اما برای درک عمق فاجعه، یک جمله از جمالیان، رئیس کمیسیون پرستاری کمیسیون بهداشت و درمان مجلس کافی است: «از سال 1402 تعداد پرستاران ترک خدمت افزایش یافته است». اگر روند این استعفاها ادامه پیدا کند، دیر یا زود شاهد آثار آن بر نظام سلامت خواهیم بود، حتی اگر آمار را کتمان کنیم.

ما انتظار داریم در آینده نزدیک تخت های بدون پرستار بیشتری داشته باشیم

سید ناصر لطفی، رئیس هیئت مدیره نظام پرستاری مشهد می گوید: الزامات پرستاری همچنان وجود دارد و هیچ اقدامی در مورد آنها صورت نگرفته است. اگرچه جلسات بی شماری برگزار می شود، اما مشکلات پرستاری معمولاً چیزهایی نیستند که در منطقه قابل حل باشند.

لطفی معتقد است انگیزه اعتراض از پرستاران نیز گرفته می شود، زیرا احساس می کنند پیگیری مطالباتشان نتیجه ای نخواهد داشت، به همین دلیل برخی تصمیم به خروج از سیستم می گیرند، اما انگیزه کمتر شده و می توان پیش بینی کرد در آینده نزدیک با بحران مواجه خواهیم شد. به زودی شاهد تخت های بیشتری بدون پرستار خواهیم بود.

وی در توضیح بیشتر این انتظار می گوید: قطعا بین یک پرستار از پنج بیمار یا دوازده بیمار تفاوت وجود دارد و این موضوع علاوه بر کاهش کیفیت کار، نارضایتی مردم را نیز افزایش می دهد.

پیگیری ادعاها به مدت دو سال؛ ابتدای خط

اکنون بر اساس استانداردهای ملی به ازای هر تخت بیمارستانی باید 1.8 پرستار داشته باشیم و به گفته لطفی این آمار حدود 1.2 پرستار در مشهد است. او البته می افزاید: «حتی آمارهای استاندارد به زمانی برمی گردد که پرستاران تازه کار خود را انجام می دادند، اما پرستاران اکنون وظایف گروه های دیگر را نیز انجام می دهند».

لطفی ادامه می دهد: حالا ممکن است پرستار به جای نگهبان شلوغی بخش را کنترل کند و کار منشی گری انجام دهد و حتی گاهی موضوع امکانات را پیگیری کند. از آنجایی که پرسنل کم هستند و بنا به دلایلی هیچ پرسنلی تعیین نکرده اند، بنابراین این وظایف نیز بر دوش پرستاران است. اگر بخواهیم این وظایف را هم در نظر بگیریم باید در هر تخت دو یا سه پرستار داشته باشیم.

رئیس هیأت مدیره نظام پرستاری مشهد با اشاره به اینکه حتی توزیع پرستاران نیز ناعادلانه است، می گوید: در یک بیمارستان با افزایش کادر پرستاری و در بیمارستانی دیگر شاهد کاهش تعداد کارکنان هستیم.

لطفی می گوید: موضوعاتی مانند تغییر قانون تنظیم نظام پرستاری باید به تصویب وزارتخانه و مجلس برسد یا نهادهای بیمه ای برای حل مشکل تعرفه تلاش کنند. سازمان برنامه و بودجه باید در خصوص جذب پرستار نیز اقدام کند. منعکس کننده مشکلات سازمان نظام پرستاری در کشور هستیم و مقررات نیز ادامه دارد، اما در دو سال گذشته تغییر محسوسی در حوزه الزامات پرستاری ایجاد نشده است، فقط بحث اضافه کاری در مقطعی بهبود یافته است.

افزایش 20 درصدی حقوق به جای 60 درصد

همانطور که لطفی می گوید، حقوق همه مشاغل فقط 20 درصد برای پرستاران افزایش یافته است. بقیه همکاران 60 یا 70 درصد افزایش حقوق دریافت کردند، اما برای پرستاران اینطور نبود. همه مشاغل قابل احترام هستند، اما حتی کارگران خدماتی هم اکنون بیش از سرپرستان و پرستاران بخش حقوق می گیرند.

وی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه تا چه زمانی نظام سلامت با این وضعیت ادامه می‌دهد، می‌گوید: تاکنون پرستاران در تمام حوادثی که در کشور ما رخ داده است، مانند حوادث دی‌ماه، جنگ و غیره مشغول به کار هستند و حتی مانند برخی مشاغل مرخصی یا تعطیلی نداشته‌اند، اما جالب اینجاست که پاداشی که سایر سازمان‌ها به کارکنان خود پرداخت می‌کردند که آنها هم در مرخصی بودند.

ما همیشه به پرستار نیاز داریم. لطفی این جمله را بیان می کند و می افزاید: اما به تدریج انگیزه پرستاران از بین می رود و باید بدانیم که اگر گاهی نارضایتی مردم را در بیمارستان ها می بینیم، دلیل را نباید در پرستار جست وجو کرد، بلکه باید در کسانی که پرستار را دلسرد کردند، جستجو کرد.

او می گوید: برخی از همکاران پرستاری ما معتقدند که سر کار آمدن هیچ هزینه ای برای آنها ندارد. زیرا باید بار مسئولیت را به دوش بکشند، فشارهای جسمی و روحی را تحمل کنند و در نهایت با پرداخت های ناعادلانه مواجه شوند. به همین دلیل انگیزه پرستاران ضعیف است در حالی که در دوره های مختلف فداکاری خود را نشان داده اند.

وی می افزاید: پرستاران در جنگ گذشته دست از کار نکشیدند، بلکه بیشتر از گذشته تلاش کردند، اما اکنون انتظار داریم در صورت عادی شدن شرایط، گروهی که در اولویت خواهند بود، پرستاران باشند. ما امیدواریم که چنین شود، اما در واقعیت هنوز هیچ نشانه ای از این اولویت ندیده ایم.

لطفی با اشاره به اینکه سالانه 1700 پرستار در کشور ترک خدمت می کنند، می گوید: هزینه آموزش هر پرستار در کشور بیش از 6 میلیارد تومان است و در حال حاضر هزینه این خسارت را می پردازیم و برای سایر کشورها پرستار تربیت می کنیم! متأسفانه مطالبات پرستاران همچنان پابرجاست و مدتی پیش فقط برخی از آنها برطرف شد، اما به حالت اولیه بازگشته اند.